2020/07/06 - دوشنبه 16 تير 1399
2020/07/06 - دوشنبه 16 تير 1399
مشروح خبر

ساخت مسکن ارزان‌قیمت، مقابله با فقر فضایی و تقویت آمادگی؛ 3 درس «کرونا» به شهرها
سقوط 100 میلیون شهرنشین به قعر فقر

شهرنوشت: بانک جهانی تخمین زده که حدود 100 میلیون نفر به دلیل تأثیر ویروس کرونا، به احتمال زیاد در فقر سقوط کنند و 49 میلیون نفر هم فقیرتر شوند، همین رخداد سه درس مهم برای شهرها در آینده دارد.


سقوط 100 میلیون شهرنشین به قعر فقر
1399/2/27 14:0:0|print

به گزارش شهرنوشت، وب سایت  blogs.worldbank وابسته به بانک جهانی، به تازگی گزارشی با عنوان «شهرها در خط مقدم ویروس کووید-19» به قلم چند نفر از متخصصان حوزه شهرسازی و تاب‌آوری شهری منتشر کرده است. آنطور که در این گزارش آمده است، ویروس کرونا، در سراسر جهان شهرها و جوامع را تهدید می‌کند، نه تنها بهداشت عمومی بلکه اقتصاد و بافت جامعه را نیز به خطر می‌اندازد و انتظار می‌رود که در دهه‌های آیندهآثارش باقی بماند و  بدترین محدودیت‌های اقتصادی را ایجاد کند، با این حال، مسله‌ای که در کوتاه‌ترین زمان ممکن در حال رخ دادن است،  ضررهای شغلی است.

با توجه به این شوک‌ها، بانک جهانی تخمین زده که حدود 100 میلیون نفر به دلیل تأثیر این ویروس همه گیر، به احتمال زیاد در فقر سقوط کنند و 49 میلیون نفر نیز در فقر شدید قرار گیرند. بسیاری از این «فقیران جدید» افرادی هستند که در شهرها زندگی می‌کنند، خود اشتغالی دارند و بیشتر در بخش غیررسمی کار می‌کنند. این یعنی شهرها در خط مقدم مقابله با بیماری همه گیر و تأثیرات ماندگار آن قرار دارند.

 

خطر بزرگ بیخ گوش یک میلیارد زاغه‌نشین

اما در این میان، ساکنان زاغه‌ها و سکونتگاه‌های غیررسمی جزو آسیب پذیرترین گروه‌های جامعه در مقابل بیماری‌های همه گیر و بلایا هستند. بر اساس آمار، در سراسر جهان یک میلیارد نفر در زاغه‌ها و سکونتگاه‌های غیررسمی، بدون زیرساخت و خدمات اولیه مانند آب، فاضلاب، جمع‌آوری زباله و دسترسی به مراقبت‌های بهداشتی اولیه زندگی می‌کنند. بسیاری از ساکنان این جوامع درآمد نامنظم و شغل ناپایدار دارند و به دلیل سیاست‌های سخت‌گیرانه قادر به تهیه غذا نیستند. نکته مهم‌تر اینکه هیچ سیستم و نهاد حمایتی اجتماعی برای حمایت از آنان و خانواده‌هایشان وجود ندارد.

صادرات کمتر، کاهش درآمدهای گردشگری، عوارض شهری و کاهش شدید فعالیت‌های اقتصادی و به دنبال آن کاهش درآمدهای مالیاتی سبب شده تا هم دولت ملی و هم محلی (شهرداری) با محدودیت منابع مالی شدید روبرو شود. انتظار می‌رود، شهرداری‌ها در سال آینده 15 تا 25 درصد کمتر درآمد داشته باشند. این تنگنای مالی شهرداری‌ها حفظ شرایط موجود و ارایه خدمات در همین سطح را دشوار کرده، به همین دلیل توانی برای سرمایه‌گذاری در زمینه بهبود مناطق زاغه‌نشین برای آنها باقی نگذاشته است.

متخصصان بانک جهانی، برای افزایش تاب آوری شهرها پیشنهاد کردند که دولت‌های محلی باید در سه مرحله متفاوت -و اغلب دارای همپوشانی- با کوید-19 مبارزه کنند؛ نخست، مرحله اضطراری، با تمرکز بر جلوگیری از انتقال بیماری و مراقبت از مبتلایان، دوم؛ مرحله بهبودی اولیه، با تمرکز بر کاهش تأثیرگذاری بر گروه‌های آسیب پذیر، شروع به کار اقتصادی محلی و برنامه‌ریزی برای وضعیت عادی جدید، در شرایط سخت و سومین مرحله، ایجاد شرایط طبیعی که با همه نبود قطعیت‌های مربوط به آینده کار باید انجام شود.

 

افزایش حمایت‌ها از مشاغل در شرایط اضطرار

در مرحله اضطراری که هم اکنون برخی شهرها از آن عبور کرده‌اند، توصیه شده که؛ از آنجایی وضعیت معیشت افراد فقیر تحت تأثیر قرار گرفته است، نیاز به دسترسی به پول نقد و مواد غذایی دارند، مثلا در هندوستان، دولت برای کارگران غیررسمی که به دلیل کرونا شغلشان را از دست داده‌اند، از طریق واحدهای سیار شهری و بازارهای مواد غذایی، غذا توزیع می‌کند. بسیاری از کشورها برای جلوگیری از آسیب بیشتر، به نیازهای گروه‌های آسیب پذیر توجه ویژه دارند مانند السالوادور که برای کسانی که قادر به پرداخت اجاره یا وام خود نیستند، تسهیلاتی در نظر گرفته و به طور موقت از اخراج کارگران جلوگیری کرده است. در پرو، شهر لیما علاوه بر توزیع مواد غذایی برای گروه‌های آسیب پذیر، اسکان موقت هم برای افراد بی‌خانمانان فراهم کرده است.

 

وظیفه شهرها در مرحله بهبودی اولیه

ویروس کرونا سبب شده تا کارگران بخش غیررسمی با مشاغل ناپایدار، درآمد نامنظم و بدون شبکه حمایتی نیاز به حمایت خاص در حوزه معیشت داشته باشند. علاوه بر تمرکز بر فقر و قشر آسیب پذیر، کلانشهرها برای حمایت از کسب و کارهای خرد در شهرها می‌توانند، سیاست‌هایی مانند کاهش موقتی مالیات بر دارایی، و تهیه طرح هدفمند برای حمایت از مشاغل محلی و ارایه بسته‌های محرک اقتصادی از سوی دولت‌های محلی (شهرداری‌ها) را اعمال کنند. شهرداری‌ها برای اجرای برنامه‌های حمایتی خود نیاز به هماهنگی و تعامل با ‌ذینفعان یعنی شرکت‌های بخش خصوصی و گروه‌های مختلف در شهر دارند تا اقدامات یکپارچه و اولویت‌بندی سرمایه‌گذاری‌ها را انجام دهند.

متخصصان بانک جهانی گفته‌اند ویروس کرونا سه درس مهم به شهرها داده است: نخستین درس؛ همکاری با جوامع دیگر و سرمایه‌گذاری برای دسترسی به مسکن ارزان قیمت، دارای زیرساخت‌های اولیه و خدمات برای قشرهای بد مسکن، بدون امکانات اولیه و شهرک‌های حاشیه است. دوم، از آنجایی که افراد فقیر و آسیب پذیر، بیشترین تأثیر را از کرونا گرفتند، اولویت‌بندی سیاست‌ها برای مقابله با محرومیت فضایی، اجتماعی و اقتصادی باید در اولویت باشد.

سوم، تقویت آمادگی شهرها و ظرفیت پاسخگویی به شرایط اضطراری است. برای رسیدن به این هدف، به بودجه‌ریزی برای بحران‌های آینده، افزایش کیفیت خدمات و استمرار مشاغل، افزایش مراکز عملیاتی اضطراری و برنامه‌های بازآفرینی منابع انسانی نیاز است.

 

مرحله پساکرونا

شهرها باید با سرمایه‌گذاری، مقاومت و آمادگی خود در برابر مواقع اضطرار و بحران‌ها تقویت کنند، درواقع آنها باید با به کارگیری فعالیت‌های گسترده‌ای از دیدگاه‌های نو و نوآوری‌ها در حوزه فناوری، تا بازنگری در طرح‌های جامعه شناسی، مکان‌سازی، برنامه‌ریزی و طراحی شهری و سیاست‌گذاری، می‌تواند همچنان در آینده نقش اساسی و ضروری خود را ایفا کنند.

ترجمه: فریبا رحمانی