2020/09/25 - جمعه 4 مهر 1399
2020/09/25 - جمعه 4 مهر 1399
در آینه رسانه ها
مشروح خبر

در گذر تاریخ؛
موزه های متفاوت در دل تهران

شهرنوشت: با اینکه خیلی‌ها تهران را پایتختی شلوغ و پر از هرج و مرج می‌دانند، در لا به لای این شلوغی‌ها، برگ‌های پر زرق و برقی از تاریخ در موزه های تهران به انتظار نشسته اند تا کشفشان کنید. 

موزه های متفاوت در دل تهران
1398/9/25 12:17:0|print

موزه ها تنها برای گردشگران نیست اگر چه ساکن تهران هستنید هم موزه های تهران همیشه چیزی حیرت انگیز برای نمایش دارند. جاذبه هایی که شما را می برد به عمق تاریخ ناشناخته این شهر پر آشوب.

عمارتی باشکوه


موزه آبگینه و سفالینه ها- خیابان سی تیر( قوام السطنه) یکی از پر از موزه ترین خیابان های تهران است. یکی از موزه های مهم این راسته موزه آبگینه و سفالینه هاست که در خانه ای بی نظیر قرار دارد که در درجه اول خود خانه، مقدم بر موزه است. توصیه می شود در درجه اول از این خانه و سپس در جایگاه موزه از آن دیدن کنید. استوار و پابرجاماندن این خانه اعیانی و ارزشمند را باید مدیون مسئولانی دانست که 36 سال گذشته آن عمارت را تبدیل به موزه کردند و گرنه این عمارت همچون سایر خانه های باارزش و قدیمی تهران در شرف ویرانی، خرابی و فرسودگی مانند خانه مستوفی الممالک (در گذر مستوفی) یا این که هیچ اثری از آن باقی نمی ماند چون خانه پدر خلیج فارس، بوشهری (در لاله زار) . داستان این خانه و ماجراهایی که در آن گذشته هم اندازه اشیای داخش جالب و مهم است؛ خانه بازیگر ماهر در عرصه سیاسی ایران؛ قوام السطنه

عمارت قوام السطنه

این خانه در پیش از انقلاب به دلیل وجود عمارت قوام معروف به خیابان قوام بود ، احمد قوام به دلیل خط زیبایش مورد توجه ناصرالدین شاه قرار گرفت و خطاط دربار شد تا آنجا که فرمان مشروطیت به خط وی است . او در اواخر سلطنت قاجاریه به دستور سید ضیاالدین طباطبایی به زندان افتاد اما به دستور احمدشاه آزاد و نخست وزیر شد. نخست وزیری که به جرم توطئه علیه وزیر جنگ مورد غضب رضاخان قرار گرفت و مدتی را در زندان سپری کرد اما در زمان سلطنت پسرش دوباره نخست وزیر شد و با نقشه زیرکانه ای روس ها را از ایران بیرون کرد و غائله آذربایجان را در بلبشوی بعد از جنگ جهانی دوم خواباند. اما تقابلش با دکتر مصدق ، کودتای سی تیر و سرانجام کناره گیری اش از سیاست هم مسلما داستانی دیگر از جنس قدرت است. تاریخ وی را سیاستمدار کهنسالی می شناسد که قریب 60 سال در صحنه سیاسی ایران در سمت های نخست وزیری، وزارت، فرمانروای خراسان و وکیل مجلس بازیگری ماهر بوده است.

وی در دوران پهلوی اول تحت تاثیر معماری قفقاز دستور می دهد به منظور استفاده شخصی اش ساختمانی در باغی به وسعت هفت هزار متر مربع با زیر بنای 1040 متر در خیابان کنونی سی تیر ساخته شود. این بنا به ساختمان هشت گوش یا هشت ضلعی معروف است و معماران آن را برگرفته از آثار سلجوقی می دانند. این عمارت دارای دو طبقه و یک زیر زمین است. طبقه همکف از طریق پلکان چوبی دو طرفه به سبک معماری روسی به طبقه بالا منتهی می شود. سرسرای این عمارت تا زمانی که محل اقامت قوام بود به شکل گنبد ساخته شده بود که بعدها بر اثر تغییر کاربری به صورت مسطح در آمد. از تزینات این خانه اشرافی علاوه بر آجرکاری در 50 مدل، گچ بری، آینه کاری، منبت کاری و کاشی کاری برجسته با تصاویری از داستان های شاهنامه در نمای داخلی و خارجی است. این ساختمان با بنای فرعی مجاورش محل سکونت و دفتر احمد قوام بود. بعد از فوت او، ورثه این عمارت را به سفارت مصر می فروشند و به مدت هفت سال در اختیار سفارت مصر قرار می گیرد و یک سری گچ بری های دیگری به سبک غربی به بنا اضافه می شود. با تیره شدن روابط مصر با ایران در دوران جمال عبدالناصر، این سفارتخانه تعطیل و در اختیار افغانستان قرار می گیرد و توسط بانک بازرگانی خریداری می شود. سرانجام فرح پهلوی این خانه را از بانک می خرد و با همکاری مهندسان ایرانی و اتریشی تغییراتی در این بنا می دهد. در سال 1359 با تغییراتی در شمال و جنوب باغ، این عمارت را به نام موزه آبگینه برای علاقمندان بازگشایی می کنند. این خیابان بعد از پیروزی انقلاب از نام قوام به سی تیر به دلیل تظاهرات مردم در روز 30 تیر 1331در برابر خانه قوام السطنه تغییر داده شد. این تظاهرات به منظور طرفداری از دکتر مصدق و برکناری احمد قوام از نخست وزیری بودکه موفق شدند او را برای همیشه از عرصه سیاست دور کنند و باعث شد دکتر مصدق بتواند بر مسند نخست وزیری برای بار دوم بنشیند.

موزه ای رنگارنگ از شیشه و سفالینه

موزه آبگینه و سفالینه های ایران سیر تحول و تکامل مجموعه ای از آثار را عرضه می دارد که شامل سفال، بلور و شیشه از سده های ماقبل تاریخ تا قرن 13 خورشیدی است. از قدیمی ترین استوانه های شیشه ای کشف شده در هزاره اول پیش از میلاد تا شیشه های لاجوردی صفویه، شیشه های نقش دار ایلخانی و اشکدان های قاجاری. قدیمی‌ترین شیشه‌های این موزه، لوله‌های شیشه‌ای به نام سیلندر شیشه است که از معبد چغازنبیل کشف شده و مربوط به هزاره دوم قبل از میلاد است. شیشه‌ها و سفال‌ها نیز مربوط به دوره‌های پیش از تاریخ است که قدیمی‌ترین سفال دست‌ساز از دوران اشکانی به دست آمده است.

این اشیا در پنج تالار به نام های مینا و بلور در طبقه همکف و تالارهای زرین، لاجورد و صدف در طبقه اول قرار دارد. تالار صدف به علت شباهت شکل آن به صدف نیمه باز به این نام خوانده می شود که مملو از سفال های شهر نیشابور مربوط به قرن سوم و چهارم هجری است. تالار زرین نیز به خاطر ظروف زرین فام مربوط به دوره سلجوقی به این اسم، نامگذاری شده است. تالار پنجم که لاجورد نام دارد به خاطر لعاب‌های یک رنگ فیروزه ای که از قرن هفتم و هشتم به جا مانده ، به این نام خوانده می شود. با نزدیک شدن به دوران صفویه، اشیا مصرفی‌تر می‌شوند. تزیینات این بخش شامل گلاب پاش و صراحی ( نوعی از ظروف شیشه یا بلور با شکم و گلوگاهی تنگ و دراز) است. هم‌چنین میزی که از دوران قاجار به جا مانده با لعاب هفت رنگ و مزین به نقش چهره‌های شخصیت‌های شاهنامه است که نام هر شخص بالای چهره نوشته شده است. 

از بارزترين ويژگي هاي طراحي داخلي موزه آبگينه بايد به طراحي منحصر به فرد ويترين ها و ايده هاي ابتکاري که «هولاين»، طراح اتریشی آن در اين زمينه به کار گرفته اشاره کرد. ويترين هايي که گاه با الهام از ستون هاي تخت جمشيد، گاه با الهام از کاخ تچر داريوش هخامنشي و گاه با الهام از کعبه زرتشت در نقش رستم طراحي شده اند و در نوع خود بي نظير و منحصر به فرد هستند. در تمامی تالارها ، پنجره های منقوش به گل و بته دیده می شود که درب اکثر آن ها به دلیل محافظت فیزیکی بسته است و آن یکی دو پنجره ای که نیز باز است به دلیل جرم گرد و غباری که بر روی آن نشسته ، اجازه نمی دهد نمای بیرونی موزه که بسیار زیبا است، قابل دیدن باشد. با توجه به این که پنجره ها و درب های چوبی از شاهکارهای معماری در تهران محسوب می شود، روی آنها تابلوهای فلزی که راهنمای اشیا و تاریخچه سفال هاست در جای جای درب و پنجره ها نصب شده است و باعث صدمه به قدمت آن می شود. باید متذکر شد موزه آبگینه علاوه بر آن که به صرف موزه بودنش گرانمایه است اما این موزه در یکی از باشکوه ترین خانه های تهران واقع شده که ردپایی از تهران قدیم در آن دیده می شود. در واقع بازدیدکننده با یک تیر دو نشان می زند؛ هم از موزه ای خاص دیدن می کند و هم از عمارتی شاهکار.



یادداشت ها
تبلیغات
خواندنی ها