2019/08/24 - شنبه 2 شهريور 1398
2019/08/24 - شنبه 2 شهريور 1398
در آینه رسانه ها
مشروح خبر

اولین رمان پلیسی فارسی پس از 40 سال تجدید چاپ شده است:
در حاشیه‌ی رمان «فیل در تاریکی» به بهانه‌ی خبر نشست نقد و بررسی آن

شهرنوشت: «فیل در تاریکی» یکی از مهم‌ترین دستاوردهای ژانر در ادبیات داستانی ماست و پس از سال‌ها دوباره به صورت رسمی در دسترس مخاطبان قرار گرفته است.

در حاشیه‌ی رمان «فیل در تاریکی» به بهانه‌ی خبر نشست نقد و بررسی آن
1398/3/12 12:37:0|print

«فیل در تاریکی» را اولین رمان پلیسی در ادبیات فارسی می‌دانند. اما حقیقت این است که اگرچه داستان‌های جنایی و پلیسی، پیش از این رمان نیز در زبان ما نوشته شده بود اما هیچ‌کدامشان به چنین قدرت و قوامی نرسیده بودند. کتاب در سال 1358 برای اولین بار منتشر شد و دیگر رنگ چاپ به خود ندید. بگذریم از انواع سانسورهای رسمی و گروهی آن دوره که کتاب را به حاشیه برد و اجازه نداد تا چندان که باید دیده شود. کتاب دیگر رنگ چاپ به خود ندید و در طی این 40 سال تنها می‌شد در بساط افست‌فروشی‌ها پیدایش کرد. حالا پس از این همه سال دوباره نشر هرمس کتاب را چاپ کرده تا یکی از مهم‌ترین کتاب‌های ژانر به دست اهلش برسد. اگرچه دیگر آقای نویسنده، قاسم هاشمی‌نژاد در قید حیات نیست تا این روز را ببیند. او که یکی از مهم‌ترین چهره‌های ادبی معاصر ما بود و مجموعه‌ای از کتاب‌های ویژه و خلاقه را در حوزه‌های متفاوت به تالیف سپرده بود 13 فروردین 1395 چهره در نقاب خاک کشید. با این مقدمه و به مناسبت بازچاپ «فیل در تاریکی» قرار است تا سه‌شنبه‌ 21 خرداد در شهر کتابِ بهشتی این رمان مورد نقد و بررسی نویسندگان و منتقدان قرار بگیرد. جلسه‌ای که میزبان محمدحسن شهسواری، علی‌اکبر شیروانی و علیرضا محمودی است. به این بهانه نگاهی می‌اندازیم به رمان «فیل در تاریکی» و حاشیه‌هایش.

هاشمی‌نژاد «فیل در تاریکی» را در 5 روز نوشت، در سفری به شمال و درون ویلایی که اجاره کرده بود. رمان ابتدا به صورت مجموعه‌ای از پاورقی‌ها در روزنامه‌ی رستاخیز منتشر شد اما پس از 3 سال انتشارات زمان آن را در گروه داستان‌های معروفش با طرح‌های جلد یکسانش منتشر کرد. رمان داستان پیچیده‌ای ندارد، قصه‌ی جلال است در پی خون‌خواهی برادرش که بدون این‌که خبر داشته باشد بنزی حامل مواد مخدر وارد تهران کرده و جانش را بر سر این ماشین از دست داده. و حالا جلال است در شمایل کارگاه‌های چندلر و سیمنون و داشیل همت که خیابان‌های شهر را برای پیدا کردن قاتلین زیر و رو می‌کند. هاشمی‌نژاد ادبیات مدرن جهان را خوب خوانده بود و به قول ابراهیم گلستان از شخصیت‌های انگشت‌شمار دهه‌ی پنجاه و شصت بود که این‌ها را برای مکالمه با ادبیات فارسی درونی کرده بود. برای همین از چنین چهره‌ای که عرفان و شعر و خاطره‌نگاری و تصحیح متون عتیق را با مدرن‌ترین متون و نویسندگان گره زده بود، دیگر بعید نیست که برای چنین رمانِ پلیسی پیشرویی نامی مثل «فیل در تاریکی» را از مولوی برگیرد.
نام هاشمی‌نژاد و «فیل در تاریکی» از دهه‌ی هفتاد دوباره بر سر زبان‌ها افتاد، مثل باقی هم‌قطارانش که همه چهره‌هایی منزوی و گوشه‌گیر بودند، مثل شمیم بهار و بیژن الهی و باقی چهره‌های جریان موسوم به ادبیات دیگر. البته هاشمی‌نژاد سال‌ها در صحنه بود و روزنامه‌نگاری کرده بود و کتاب «بوته بر بوته» که محصول این دوره‌ی نقد نویسی است هنوز می‌تواند برای منتقدان اموختنی باشد، اما به یکباره از همه‌چیز کناره گرفت و گوشه‌ی خلوت گزید. چنان‌که در یکی دو دهه‌ی پایانی عمرش دوستان و آشنایان محدودش بودند که به حلقه‌اش راه داشتند. «فیل در تاریکی» هرچه که می‌گذرد بر اهمیتش افزوده می‌شود و هواخواهانش بیشتر می‌شود، بخشی از این پدیده مربوط می‌شود به گسترش دید در داستان‌نویسی فارسی و واکنش نشان دادن به ضرورت داستان ژانر و بخشی از آن نیز مربوط می‌شود به ظرایف زبانی این رمان. «فیل در تاریکی» یکی از نقطه‌های اوج لحن‌گردانی‌ و چندصدایی در نوشتار فارسی است که خوشبختانه امروزه دوباره به صورت رسمی و قانونی در دسترس کتابخوانان و علاقه‌مندان است.

یادداشت ها
تبلیغات
خواندنی ها