2019/11/15 - جمعه 24 آبان 1398
2019/11/15 - جمعه 24 آبان 1398
مشروح خبر

در نشستی با محوریت خانه‌موزه‌های شهری مطرح شد
فکوهی: خوشبینانه 50 سال برای احیای بافت‌ها و حافظه‌ی تاریخی تهران فرصت داریم/گلپایگانی: فضاهای شهری پلی برای اتصال به گذشته هستند

شهرنوشت: صد و‌ هفتاد و‌ دومین نشست از جلسات یکشنبه‌های انسان‌شناسی و فرهنگ با همکاری اداره کل مطالعات اجتماعی و فرهنگی شهرداری تهران برگزار شد. این جلسه پیرامون فضاهای عمومی شهر و میراث فرهنگی با محوریت خانه‌موزه‌های شهری و با حضور عبدالرضا گلپایگانی، رضا دبیری‌نژاد و ناصر فکوهی برگزار شد.

فکوهی: خوشبینانه 50 سال برای احیای بافت‌ها و حافظه‌ی تاریخی تهران فرصت داریم/گلپایگانی: فضاهای شهری پلی برای اتصال به گذشته هستند
1398/8/15 13:59:0|print

به گزارش خبرنگار شهرنوشت، در ابتدای این جلسه مستند «میدان بی‌حصار» ساخته‌ی مهرداد زاهدیان برای حاضران به نمایش درآمد. این مستند درباره‌ی میدان توپخانه‌ی تهران است و تاریخی که این مکان در قرن اخیر از سر گذرانده است. پس از آن رضا دبیری‌نژاد، پژوهشگر موزه‌شناسی و کارشناس میراث فرهنگی با اشاراتی به حدود مفهوم «میراث فرهنگی» بر ضرورت مواجهه و چالش با این میراث و خانه‌موزه‌ها تاکید کرد و گفت: با افتتاح یک موزه اولین گام را برمی‌داریم. آن را در دسترس عموم قرار می‌دهیم. اما آیا این کافی است؟ آیا این به تنهایی امکان استفاده شهر را از آن فراهم می‌کند؟ آیا صرفا دیدن یک خانه می‌تواند ما را با اعتبار تاریخی موجود در آن و شخصیت مربوط به آن روبرو کند؟ آیا لایه‌های مخفی فرهنگی یک بنا و شخصیت با چنین مواجهه‌ای به دست می‌آید؟ یا این‌که باید دقیق این بنا معرفی شود و نسبت‌هایش را با شهر احیا کرد؟
دبیری‌نژاد در این‌باره اضافه کرد: این خانه، یا این شخصیت با خانه‌ها و شخصیت‌های دیگر شهر ارتباط داشته است. این رابطه را می‌شود در روایت میراثی دخیل کرد و امکان همذات‌پنداری با نسل پسین را ایجاد کرد. موزه می‌تواند در این چالش به پرسش‌های شهر پاسخ بدهد.
در ادامه‌ی این جلسه عبدالرضا گلپایگانی، معاون شهرسازی و معماری شهرداری تهران نیز برخورد ما با میراث فرهنگی‌مان را مبتنی بر نوعی ایزوله کردن این میراث و فقدان ارتباط زنده‌ برشمرد.
وی در این‌باره گفت: گذشته‌ی ما مثل مادر و پدر ماست. آیا در مواجهه با پدر و مادرمان بهتر است که آن‌ها را به گوشه‌ی خانه‌ی سالمندان بفرستیم و آن‌ها را به دقیق‌ترین مراقبت‌ها بسپریم یا بهتر آن‌که با آن‌ها زندگی کنیم؟ ما به بهانه‌ی مراقبت از میراث فرهنگی‌مان همین کار را با آن‌ها کرده‌ایم. ما نتوانسته‌ایم تداوم زندگی را مابین میراث فرهنگی و وضعیت خودمان ایجاد کنیم. باید اجازه داد که رویکرد تاریخی بالنده شود. یکی از کسانی که توانست میراث ما را به زندگی امروز احضار کند، مرحوم لرزاده بوده است. اگرچه تحصیلات معماری نداشت اما در طراحی مساجد تداوم میراث تاریخی را مد نظر داشت. حتا هیچ واهمه‌ای ندارد که از مصالح آهن در معماری‌اش استفاده کند اما کاملا آگاه است که این مواد را در زمینه‌ی معماری ایرانی و فرهنگ بومی استفاده کند.
گلپایگانی فضاهای شهری را به مثابه پلی برای اتصال به گذشته و نفسی تازه در شهر برشمرد.
وی در این باره تصریح کرد: خیابان ولیعصر (عج) یکی از مهم‌ترین خیابان‌های تهران است و نقاط حافظه‌ی تاریخی بسیاری دارد. این خیابان بدون تاریخ خود چیزی نمی‌تواند باشد. یکی دیگر از نقاط تهران که زیر بار سنگین هم‌چنان سرفرازانه به کارش ادامه می‌دهد «بازار تهران» است. چقدر به تاریخمندی این مکان فکر می‌کنیم؟ یک فضای 100 هکتاری که روزانه حدود 500 هزار نفر به آن مراجعه می‌کند. بازاری که به یک شهر 200 هزار نفری دوره قاجار جواب می‌داده و حالا نیز به یک شهرِ بالای 9 میلیونی هم جواب می‌دهد. اتفاقی که باید برای این بازار بیفتد چیست؟ چرا به آن توجه نمیکنیم؟ قرار بوده سندی برای آن نوشته شود و دست همان سازمان عریض و طویل میراث فرهنگی داده‌اند. این سند کجاست؟ آیا حیف نیست؟ در کجای جهان می‌شود چنین بازاری را سراغ گرفت؟ بازاری که ما را به ریشه‌های تاریخی‌مان وصل کرده است.
در پایان این جلسه نیز ناصر فکوهی، انسان‌شناس معاصر با توضیح برخی از اظهارت به جمع‌بندی جلسه پرداخت.
فکوهی بازگشت به گذشته را غیرممکن خواند و گفت: گذشته باید بازتعریف شود تا مدرنیته‌ای که ما هستیم از دل آن بیرون بیاید. ما در کشوری هستیم که ظرفیت میراثی داریم. ایران یکی از 10 کشوری است که بیشترین میراث تاریخی و فرهنگی دارد. اما این کافی نیست. اتفاقا ما در حال تخریب این میراث هستیم. فرصت تهران برای احیای بافت‌های تاریخی و ساختن حافظه‌ی تاریخی بسیار کم است. ما شاید خوشبینانه تا 50 سال دیگر زمان داشته باشیم که پهنه‌های تخریب شده را بازسازی کنیم.