2018/07/23 - دوشنبه 1 مرداد 1397
2018/07/23 - دوشنبه 1 مرداد 1397
مشروح خبر


لزوم تغییر دیدگاه مسئولان به احیای بافت فرسوده به روایت اعضای شورای شهر تهران

گروه مجلس و شورا: شهربانو امانی، حسن خلیل‌آبادی، مجید فراهانی و سید ابراهیم امینی، اعضای شورای اسلامی شهر تهران در یادداشت‌هایی که در اختیار شهرنوشت قرار داده اند، به بهانه وقوع زلزله در مناطق غربی کشور به لزوم تغییر دیدگاه مسئولان به احیای بافت های فرسوده پرداخته اند.

لزوم تغییر دیدگاه مسئولان به احیای بافت فرسوده به روایت اعضای شورای شهر تهران
1396/9/4 11:0:48|print
تعداد مشاهده: 417

به گزارش خبرنگار شهرنوشت، بافت‌های فرسوده کشور یکی از آسیب‌پذیرترین نقاط در بلایای طبیعی محسوب می‌شوند. از آنجایی که ایران کشوری زلزله خیز است، معمولا پس از وقوع هر زمین لرزه بحث‌های کارشناسانه در خصوص احیا و مقاوم سازی بافت های فرسوده از سوی نهادها و کارشناسان مطرح می‌شود اما با گذشت زمان به دست فراموشی سپرده می‌شود که در زمین لرزه های بعدی شاهد تبعات جبران ناپذیر آن هستیم.


حال باید دید که با وجود سه زمین لرزه عظیم در سال های 82، 91 و 96 چه تغییراتی در نگاه مسئولان نسبت به ساماندهی بافت فرسوده صورت گرفته و چه اقداماتی در این زمینه انجام شده است، برخی از اعضای شورای شهر تهران در یادداشتی نگاه مسئولان نسبت به احیای بافت فرسوده از سال 82 تا کنون را بررسی کرده اند که در این مطلب به چند یادداشت می پردازیم.

 

بافت فرسوده، بحران خاموش

مجید فراهانی، رئیس کمیته بودجه و نظارت شورای شهر تهران در یادداشت خود آورده است:


زمین لرزه اخیر که بسیاری از هموطنان عزیزمان را به کام مرگ کشاند و لطمات و خسارت های فراوانی را بر جای‌نهاد، بار دیگر مدیریت بحران و موضوع پیشگیری و افزایش آمادگی در مواجهه با حوادث طبیعی را در کانون توجه قرار داده است و ضرورت پرداختن علمی و ساختارمند به این حوزه استراتژیک را بیشتر از همیشه اهمیت و اعتباربخشیده است.


فراموش نکنیم که بخش عمده ای از سیاست ها و اقدامات در مدیریت بحران  ویژگی پیشگیرانه دارد که در صورت توجه و نگاه جدی تر هم  در کاهش هزینه های مادی و انسانی و هم در سرعت، کیفیت و کارامدی اقدامات نقش جدی و موثری را ایفا خواهد کرد.


شهر تهران که بافت های فرسوده به عنوان غول و بحرانی خفته که تهدید همیشگی و مخاطره آمیز هم در راستای توسعه پایدار و هم در ارتباط با امنیت شهری به شمار می‌رود با توجه به گستردگی جغرافیای شهری و تراکم بافت جمعیتی به مراتب از اهمیت و مخاطره بیشتری برخوردار است. بر اساس آمارها در تهران بیش از سه هزار و270 هکتار بافت  فرسوده وجود دارد که قریب به ۲۲ درصد پلاک های شهررا به خود اختصاص داده است؛ حال همین مسئله به مثابه آتشی زیر خاکستر و بحرانی خاموش در کنار دو ویژگی بافت متراکم و نفوذ ناپذیری مانند بمب ساعتی شهر را در معرض خطر و آسیب جدی قرار داده و  نوسازی آن یکی ازمحوری ترین دغدغه کارشناسان و مدیران شهری است.


اساسا یکی از راهبردی ترین سیاست های شهری شورای شهر و شهرداری در حوزه ساخت و ساز و بحث تراکم فروشی، شهر فروشی و ساخت و سازهای غیر استاندارد است که خوشبختانه در دستور کار شورای اسلامی و شهرداری تهران قرار گرفته است و اقدامات و طرح‌های علمی برای اقدامات جدی آن تدوین شده است، از سوی دیگر پراکندگی اغلب بافت های فرسوده در مناطقی ست که ساکنان آن از سطح درآمدی پایین تری برخوردار هستند و عمدتا در مناطق ۱۰ -۱۱و ۱۲ و مناطق حاشیه ای محدوده مرکزی تهران متمرکز هستند، لزوم توجه به مسئله عدالت شهری را اهمیتی دو چندان بخشیده است.


بر مبنای برنامه چهار ساله توسعه شهر که سندی بالا دستی به شمار می آید، نوسازی بافت‌های فرسوده در بازه ای ۱۰ ساله باید به اتمام می رسید که متاسفانه این مسئله محقق نشده است. طرحی  که باید بر اساس سیاست ها و راهکارهای دیده شده درآن سند همچون طرح های تشویقی از قبیل اعطای تسهیلات، معافیت کامل از پرداخت عوارض، حفظ امتیاز انشعابات آب، برق، گاز و موارد دیگر محقق می شد که به دلایل بسیاری همچون نبود نگاه عدالت گرایانه و تمرکز بر مدیریت نمایشی ناکام مانده است.


امروز در صورت بروز زلزله ای ۶ ریشتری در پایتخت قطعا آمار تلفات آن دردنیا بی سابقه خواهد بود که همین خطر جدی لزوم جدیت و فوریت در ایمنی و آمادگی زیر ساخت اساسی شهر و ساختمان ها را در هنگام بروز حوادث طبیعی، حیاتی می‌کند.


وضعیت تهران به لحاظ آمادگی در برابر حوادث طبیعی مشخص نیست و درباره میزان، کیفیت آمادگی و سرعت عمل در واکنش دستگاه های خدمت رسان و مسئول نیز اطلاعات چندانی در دست نیست. در همین راستا بر اساس طرحی که به شورای شهر ارائه شد، شهرداری مکلف است که بررسی و گزارش جامعی از سطح آمادگی و وضعیت پایگاه های مدیریت بحران و سازه‌های مراکزی همچون بیمارستان ها، مدارس و مراکز امدادی به شورای شهرارائه کند که بر اساس آن بتوانیم اقدامات و سیاست های مدون و ساختارمندی را در بستر مدیریت فرایندی و شفاف اتخاذ کنیم، معضل بافت های فرسوده و ساختمان های ناپایدار که از راهبردی ترین برنامه های شورای شهر و شهرداری تهران است را به نقطه ای قابل دفاع و مطلوب درچارچوب سیاست های کلان شهری برسانیم.

 

 دید مثبت مسئولان نسبت به احیای بافت فرسوده کافی نیست

سید ابراهیم امینی، نائب رئیس شورای شهر تهران نیز نوشت:

 

بافت‌های فرسوده به دلیل عدم رعایت مقررات شهرسازی در صورت وقوع زلزله آسیب پذیرترین نقاطي به شمار می‌آیند که می‌توانند خسارات جبران ناپذیر مالی و جانی را به جا بگذارند.

لذا احیای بافت فرسوده یک عزم جدی و همت ملی می‌طلبد؛ از این رو باید همه ارگان‌های کشور ترتیباتی اتخاذ کنند که هم بافت فرسوده به عنوان بخشی از ارزش‌های تاریخی موجودیت خود را حفظ کند و هم با مرمت آن‌ها از آسیب پذیری جدی آن‌ها جلوگیری شود.


در برخی از نقاط دنیا از طریق بافت فرسوده بیشترین گردشگران را جذب می‌کنند و درآمدهای کلانی را از این راه به دست می‌آورند؛ البته در کشور ما هم در این زمینه اقداماتی صورت گرفته است اما تا رسیدن به نقطه مطلوب فاصله داریم. لذا نه باید به دنبال تخریب و نابودی بافت فرسوده بود و نه باید آن‌ها را در همان وضعیت رها کرد؛ باید با حفظ چهره قدیمی شهر، بافت فرسوده را مقاوم سازی کرد. مثل کاری که در سنگ فرش‌های خیابان 30 تیر انجام شده است.


احیای بافت فرسوده کشور تنها در صورتی امکان‌پذیر می‌شود که شهرداری، شورای شهر، سازمان میراث فرهنگی، وزارت کشور و دیگر سازمان ها و نهادهای ذی‌ربط به این امر ورود کنند. از طرفی باید ستاد بحران کشور آمادگی این را داشته باشد که خدای ناکرده در صورت وقوع زلزله آثار و تبعات زیان بار بلای طبیعی را به حداقل برساند و این هم زمانی صورت می‌گیرد که ستاد بحران کشور با تكنولوژي جديد بروز شود، نیروهای آموزش دیده‌ای داشته باشد و مدیریت يكپارچه اي برقرار شود تا در صورت بروز حادثه شاهد دوباره کاری‌ها نباشیم. لذا این دوباره کاری‌ها که از گذشته تا کنون وجود داشته، ناشی از عدم مدیریت صحیح است که می‌تواند آثار و تبعات زيانباري به همراه داشته باشد.


البته بديهي است که نگاه مسئولان از گذشته تا کنون نسبت به احیای بافت فرسوده تغییرات قابل توجهی داشته و این نگاه مثبت شده است، لکن این دید مثبت کافی نیست و باید انسجام و مدیریت واحد و يكپارچه اي وجود داشته باشد تا به نتایج مطلوبي برسیم.

 

نوسازی بافت های فرسوده و توسعه صنعت گردشگری

 حسن خلیل‌آبادی، رئیس کمیته میراث فرهنگی شورای شهر تهران نیز در یادداشت خود که در اختیار شهرنوشت قرار گرفته، آورده است:

 

عناصر و فضاهاي بافت شهري عمري محدود دارند و با گذشت زمان دچار تغيير و فرسودگي مي شوند. اين تغييرات بر زندگي انسان از جمله سكونت، اشتغال، بهداشت و... به شدت تاثير مي‌گذارد. از طرفي اين تغييرات باعث آسيب هاي اجتماعي، فردي و رواني مي شوند که البته دولت‌ها و مسئولان شهري به دنبال راه حل هايي براي مقابله بااين مشكل هستند.


 بر اساس طبقه بندی بافت های فرسوده، بافت هایی تاریخی و میراثی قرار دارند؛ یعنی بافت‌هایی که با وجود فرسودگی بناها، فضاها، تأسیسات و تجهیزات شهری، میراث تاریخی و فرهنگی با ارزش در آنها وجوددارد. حال براساس اصول شهرسازی پایدار، می‌توان با تغییر دیدگاه به این بافت های فرسوده تاریخی به چشم فرصتی سودمند نگاه کرد و رویکرد گردشگری پایدار را در نوسازی و بهسازی اینگونه بافت ها به جریان انداخت؛ به‌طوریکه امروزه این رویکرد به عنوان نوعی جدید از انواع گردشگری، موضوع مهمی درتوسعه شهرها محسوب می شود.


همچنان که با استناد بر «بیانیه بین المللی گردشگری» به مفهوم جامع و جهانی میراث و تعامل آن با گردشگری تاکید دارد و آن را وسیله ای برای تبادل فرهنگی تلقی می کند.


 طبق این بیانیه، فعالیت های گردشگری و حفاظتی در بافت ها و مجموعه های تاریخی، باید به احترام به علایق، سنن و خواست های مردم محلی و منطقه ای در جهت ارتقای سطح زندگی آنان همراه شود. در واقع این بافت های فرسوده تاریخی به دلایلی همچون اتفاقات تاریخی، سکونت رجال و شخصیت ها و خاطره انگیزی شهروندان واجد ارزش های بیشماری هستند؛ از طرفی طبق تحقیقات وتجربیات صورت گرفته ذائقه گردشگری افراد دچار تغییر گشته و تمایل مردم به این فضاهای قدیمی روز به روز درحال افزایش است، در صورتی که بافت های فرسوده واجد ارزش به لحاظ گردشگری و تفرج مورد توجه قرار گیرد، هم فضاهای مناسب و جذاب برای ارائه پاسخ به نیازهای روحی روانی شهروندان فراهم می‌شود و هم توسعه، ترميم و نگهداشت ايمن بافت فرسوده امکان پذیر می شود.


براي سكونت گاه هاي امن شهري مي توان كالبد جديد در مجاورت شهرهاي قديمي احداث كرد كه هم بافت فرسوده پايداري خود را حفظ كنند و به اقتصادشهري كمك كنند، هم شهروندان ازسكونتگاه ايمن برخوردار باشند. 

 

مسئولان زنگ خطر زلزله را جدی نگرفته‌اند

شهربانو امانی، عضو شورای شهر تهران نیز نوشت:


در ارتباط با بحث بافت فرسوده از سال های قبل از زلزله بم هزار میلیارد اوراق مشارکت در بودجه سال 80 گذاشته شد و به وزارت مسکن تکلیف شد که اوراق مشارکت را برای احیای بافت فرسوده بفروشد.


درکشوری مثل کشور ایران که زلزله خیز است وقتی زمین لرزه‌ای رخ می‌دهد، مسئولان اجرایی و مردم حساسیت نشان می دهند که این حساسیت ها پس از گذشت ماه ها به فراموشی سپرده می شود و فقط در مقالات دانشگاهی در این خصوص مباحثی را عنوان می‌کنند، این در حالی است که در شهر تهران 13 هزار هکتار بافت فرسوده وجود دارد و مناطق 11، 12 و 13 بیشترین درصد بافت فرسوده را دارند.


البته در زمینه احیا بافت فرسوده، فقط نمی‌توان قدمت ساختمان ها را در نظر گرفت، چرا که ممکن است برخی از ساختمان‌های نوساز نیز از نظر ایمنی مشکل داشته باشند، مثل شهرک اکباتان که کاملا فنی مهندسی ساخته شده است، اما از آن‌جایی که روی گسل بنا شده نا ایمن است و برخی از ساختمان‌ها در بعضی از مناطق تهران به دلیل عدم استفاده از استانداردهای لازم برای شهروندان خطرناک است.


مقرر شده بود طی یک مدت زمان دوساله بیمارستان لولاگر و مفید مقاوم سازی شوند که اقدامات مربوطه صورت نگرفته است و در بخش مرکزی تهران بیشترین ساختمان های فرسوده مربوط به ساختمان های عمومی مثل مساجد، بیمارستان ها و دانشگاه ها است که باید در این زمینه تدابیری اتخاذ شود.  


گفتنی است که در سال 1382 و پس از زلزله بم حرکت جدی در خصوص احیا و مقاوم سازی بافت های فرسوده آغاز شد و نسبت به بحث مقاوم سازی ساختمان های خطرناک مبلغی به عنوان بودجه اختصاص داده شد.


حال با توجه به زمین لرزه اخیر کرمانشاه، مسئولان نگران وضعیت کهنه شهر تهران شده‌اند، چراکه تمام زیرساخت های اطلاعاتی و سیاسی در پایتخت قرار دارد اما تا کنون درخصوص زیرساخت ساختمان های قدیمی و فرسوده گزارشی به شهرداری تهران ارائه نشده است.


به جرات می‌توان اینمساله را مطرح کرد که از سال 1382 تا کنون، حساس سازی زیادی نسبت به بافت‌های فرسوده صورت گرفته است اما در ارتباط با بحث عملیاتی و اقدام و عمل تا حدودی تفاوت چندانی احساس نمی شود. مسئولان و نهادهای ذی ربط باید این حساسیت را به آگاهی رسانی به مردم تبدیل کنند، چراکه خلاء کمی آموزش را هم در زلزله ورزقان در سال 91 دیدیم و هم امسال در زلزله کرمانشاه شاهد آن بودیم. حال این که از سال 82 تا کنون تفاوتی در بحث مدیریت بحران مشاهده نمی‌شود، بیانگر آن است که ستاد بحران و کسانی که در بحران مداخله می‌کنند آموزش کافی ندیده اند.


اگر چنانکه از سال 82 تا کنون بحث بافت فرسوده و زلزله جدی گرفته شده بود و فقط در سطح هرم بالای جامعه نمی‌ماند، امروزه شاهد تلفات جانی زیادی نبودیم و خسارات مالی کمتری نیز در حوادث غیر مترقبه نمی‌دادیم. در واقع اگر استانداردهای لازم در ساخت ساختمان‌ها لحاظ می‌شد، می‌توانستیم بگوییم که مسئولان زنگ خطر زلزله و بافت فرسوده را جدی گرفته اند و در سیاست گذاری به کار بسته اند، اما این امر محقق نشده است. 

rating
  نظرات

هیچ نظری ثبت نشده است.

نام شما
پست الکترونیک
وب سایت
عنوان
نظر
کدامنیتی
کد را وارد کنید